• دوشنبه ۱ آذر ماه، ۱۳۹۵ - ۱۱:۲۲
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 958-4585-5
  • خبرنگار : 10007
  • منبع خبر : ایسنا منطقه مرکزی

در نشست ایسنا عنوان شد:

نطق کور کتاب صوتی در های و هوی بازار کتاب

مطالعه همیشه انواع گوناگونی داشته است و در طول تاریخ نوشتن، انسان‌‌ها به خواندن به عنوان یک علاقه‌مندی، ضرورت یا در برخی موارد اعتیاد، مشغول بوده‌اند.

با ورود رادیو و تلویزیون و فراهم شدن فضاهای مطالعه شنیداری و تصویری، مقداری از سهم مطالعه عمیق کاهش یافت، اما چندی بعد فضای مجازی و اینترنت گوی سبقت را از آن دو ربود و کاربران را چنان به خود مشغول کرد که هیچ فضای آموزشی دیگری تا این حد نتوانسته موفق عمل کند.

اما امروزه با ورود آدم‌ها به دنیای مجازی، شکل مطالعه تغییر کرده و بسیاری از افراد میلی به خواندن کتاب به معنای کلاسیک آن ندارند، هرچند کارشناسان معتقدند بیشتر زمانی که صرف خواندن مطالب در فضای مجازی و گروه‌های تلگرامی، وایبری، واتساپی و ... می‌شود، در واقع به هدر می‌رود چراکه خواندن مطالبی که در این فضاها به اشتراک گذاشته می‌شود در تعریف مطالعه جای نگرفته و نه تنها بیشتر این مطالب بار آموزشی ندارند که حتی برخی افراد را به بیراهه برده و سردرگم می‌کنند.

به هر روی صرف ساعت‌ها وقت در این فضا فرصت مطالعه عمیق را از خوانندگان گرفته است و هرچند هم که بسیاری از دست‌اندرکاران امر فرهنگ دست به دست هم بدهند تا راهکار تازه‌ای را برای ورود افراد به عرصه مطالعه فراهم کنند، اما باز فضاهای جدیدی در دنیای مجاز کاربران را به سمت و سوی خود می‌کشد و مطالعه عمیق اولین چیزی است که دوباره به فراموشی سپرده می‌شود.

به گزارش ایسنا، منطقه مرکزی، کتاب‌های گویا یکی از انواع کتاب و یکی از راهکارهای ورود نابینایان به عرصه مطالعه بودند که در سال 1931 ظهور کردند.

هرچند این نوع کتاب با هدف ایجاد امکان مطالعه در نابینایان و کم‌بینایان عرضه شد، اما گروهی به این فکر افتادند که با ترویج این نوع کتاب‌ها، دیگر اقشار جامعه را هم که از شکل سنتی کتابخوانی فراری بودند یا به هر دلیل امکان کتاب دست گرفتن نداشتند را از این طریق به دنیای کتاب و کتابخوانی متصل نگهدارند.

این اقدام در کشورهای اروپایی با رونق بسیاری مواجه شد تا جایی که درآمدزایی بسیاری برای صاحبان ایده به همراه داشت، اما متاسفانه در کشور ما شاید این روش برای کودکان از جذابیت خاصی برخوردار بود و حتی امروزه نیز از جذابیت این نوع کتاب‌ها برای کودکان کاسته نشده است، اما هنوز جایگاه مطلوبی در بین دیگر اقشار مختلف جامعه پیدا نکرده است.

از سویی دیگر روند تولید کتاب‌های صوتی در کشور ما به کندی پیش می‌رود و کاروان کتاب صوتی نمی‌‌تواند همگام با چاپ کتاب‌های جدید پیش برود و از قافله عقب می‌ماند تا جایی که در زمینه دسترسی اقشار خاص جامعه از جمله نابینایان به کتاب‌های جدید خلل ایجاد شده است و تدابیر لازم هنوز برای این قشر از جامعه اندیشیده نشده است، از سویی با توجه به گرانی کتاب‌های بریل و عدم تولید این نوع کتاب‌ها در بخش دانشگاهی، نابینایان و کم‌بینایان مجبور به استفاده از کتابهای صوتی هستد که متاسفانه دست‌اندرکاران فرهنگ در این بخش به کندی فعالیت می‌کنند. 

به همین بهانه با توجه به مشکلات این بخش و در راستای تبیین جایگاه کتاب صوتی در بین مردم و راهکارهای گسترش و ترویج این نوع کتاب‌ها در جامعه در نشستی با مسئول بخش نابینایان کتابخانه دکتر خزائلی اراک و همچنین رییس اداره کتابخانه های شهرستان اراک به گفتگو نشستیم. 

به گزارش ایسنا، ابوالفضل حیدری در ابتدای امر تعریفی از کتاب‌های صوتی ارائه کرد و گفت: در فرایند تولید کتاب گویا یک گوینده در استودیو از روی جلد کتاب تا پایان جلد کتاب را می‌خواند و پس از ضبط کتاب صدای گوینده توسط اپراتور ادیت می‌شود. فصل‌ها و بخش‌های کتاب از هم تفکیک می‌شود، نویزهای صدا گرفته می‌شود و اگر نیاز باشد از افکت هم استفاده می‌شود. 

وی ادامه می دهد: تولید کتاب صوتی یک هنر است و بسته به نوع کتاب از یک یا چند کاراکتر در آن استفاده می‌شود و برای اقشار بینا و نابینا قابل درک و فهم است. 

وی با اشاره به تاریخچه تولید کتاب‌های گویا توسط بنیاد آمریکایی نابینایان و کتابخانه کتاب‌های کنگره در سال 1931 عنوان کرد: کتاب‌های صوتی علاوه بر جامعه نابینایان در میان جوانان مختلف نیز مورد استقبال قرار گرفت به طوری که یک دهه بعد از پیدایش اولین کتاب‌های صوتی در سال 1940، کتاب‌ صوتی تبدیل به یک بیزینس شد و حدود 9 میلیارد دلار ارزآوری داشت.

حیدری گفت: در ایران نیز دکتر جواد شکلات‌خور که نابینا بود در تولید کتاب‌های صوتی پیشقدم شد. 

وی با بیان اینکه کتاب‌های صوتی در ابتدا برای افراد نابینا تولید شد، اما مورد اقبال عمومی قرار گرفت، استفاده بهینه از زمان غیرکارآمد، قابل تکثیر بودن، آموزش آسان، ایجاد علاقه‌مندی به مطالعه در میان کودکان، سهل‌الوصول بودن برای معلولین، سالمندان و افرادی که اختلالات بینایی دارند را از فواید کتاب‌های گویا برشمرد. 

مسئول بخش نابینایان کتابخانه دکتر خزائلی اراک افزود: یکی از بهترین کاربردهای کتاب صوتی این است که در هر زمان و مکان می‌توان از این کتاب‌ها استفاده کرد. 

حیدری در ادامه توضیح داد: کتاب‌های صوتی در ایران به دو شیوه تولید می‌شوند، یک بخش به صورت آکادمیک و حرفه‌ای تولید می‌شود و بخش دوم به صورت ضبط آزاد است، که متاسفانه کتاب‌های صوتی در ایران بیشتر به روش دوم تولید می‌شوند و افراد کتاب‌دوست، فرهنگ‌دوست و فرهیخته به صورت عام‌المنفعه اقدام به تولید این کتاب‌ها می‌کنند. 

وی با بیان اینکه تولید کتاب صوتی به روش ضبط آزاد هزینه‌ای در بر ندارد، اما معایب بسیاری دارد، عنوان کرد: در این روش از گوینده حرفه‌ای استفاده نمی‌شود، در نتیجه یک فرد نابینا یا بینا که کتاب را تاکنون ندیده و نخوانده نمی‌تواند به خوبی با آن ارتباط برقرار کند. 

نبود مرکز دولتی تولید کتاب صوتی 

وی بیان کرد: یکی از دلایلی که در ایران هنوز کتاب صوتی به جایگاه خود نرسیده است، کیفیت پایین کتاب‌های صوتی است؛ در حال حاضر هیچ مرکز دولتی وجود ندارد که کتاب‌های صوتی تولید کند، جز بخش جزئی که خود نهاد کتابخانه‌ها اقدام به تولید این نوع کتاب‌ها کرده است. 

حیدری با اشاره به تولید سه نوع کتاب چاپی، الکترونیک و کتاب‌های صوتی عنوان کرد: کتاب‌های صوتی به راحتی در اختیار مردم قرار نمی‌گیرند و بسیاری از افراد هنوز با کتاب‌های صوتی آشنایی ندارند. برنامه‌هایی در سطح کلان باید تدارک دیده شود تا کتاب‌های صوتی را در جهت ارتقاء فرهنگ کتاب و کتابخوانی ترویج دهیم. 

وی افزود: البته نهاد کتابخانه‌ها هم از مرکز خاصی در راستای تولید کتاب‌های گویا برخوردار نیست، بلکه تنها یک سری از کتابخانه‌ها اقدام به تولید این کتاب‌ها می‌کنند. 

این کارشناس مسئول در بخش کتاب‌های صوتی با اشاره به اینکه بخش اعظمی از منابع مطالعاتی نابینایان منابع صوتی هستند، گفت: ما در مجموعه کتابخانه نابینایان به دنبال این هستیم که در این کتابخانه یک استودیو ایجاد و با استخدام یک گوینده اقدام به تولید کتاب‌های صوتی کنیم. 

تولید حرفه‌ای کتاب صوتی تنها در پنج کتابخانه کشور

حیدری اظهار کرد: در کشور تنها حدود پنج کتابخانه وجود دارد که کتاب‌های صوتی را به صورت حرفه‌ای تولید می‌کنند. 

وی بیان کرد: اگرچه هزینه تولید یک کتاب صوتی در یک نسخه بیش از چاپ یک کتاب است، اما در کل هزینه انتشار و تکثیر کتاب‌های صوتی در مقابل چاپ یک کتاب بسیار ناچیز است چراکه می‌توان کتاب‌های صوتی را پس از تولید یک نسخه، به صورت رایگان به تعداد بیشماری تکثیر کرد. 

مسئول کتابخانه نابینایان دکتر خزایلی اراک افزود: می‌توان یک کتاب صوتی تولید کرد و به تعداد 80 میلیون ایرانی آن را تکثیر کرد و در اختیار همه مردم گذاشت. اگر هزینه تولید یک کتاب صوتی را تقسیم بر تعداد کنیم در عمل به صفر می‌رسیم. 

حیدری گفت: در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا به دلیل اینکه مردم وقت ندارند کتاب بخوانند و هزینه‌های تولید و چاپ یک کتاب در اروپا بالاست به کتاب‌های صوتی روی آورده‌اند. 

وی بیان کرد: اگر کتاب صوتی به شکل با کیفیت در اختیار مردم قرار گیرد، زمینه تبلیغ برای استفاده هرچه بیشتر از این نوع کتاب‌ها فراهم می‌شود. کتاب‌های صوتی که نهاد کتابخانه‌های عمومی استان مرکزی در اختیار دارد به صورت رایگان در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد که البته بسیاری از این کتاب‌های صوتی قدیمی هستند و هنوز کتاب‌های علمی و رمان‌های جدید صوتی تولید نشده است. 

این کارشناس مسئول در بخش کتاب‌های صوتی عنوان کرد: در چند سال اخیر اگرچه در کشورمان به این مسئله بها داده شده است، اما متاسفانه نسبت به کشورهای دیگر در این زمینه بسیار عقب هستیم.

کتاب‌های صوتی قدیمی و فاقد کیفیت لازمند 

حیدری با بیان اینکه بیش از 70 هزار کتاب Pdf بر روی پرتال نهاد کتابخانه های عمومی استان مرکزی به صورت رایگان قرار دارد، ادامه داد: بسیاری از این کتاب‌های صوتی در ایران علاوه بر اینکه قدیمی هستند از کیفیت لازم نیز برخوردار نیستند. 

وی منابع کتاب‌های صوتی موجود در کتابخانه‌ها را با توجه به جمعیت کنونی بسیار کم دانست و عنوان کرد:  باید یک عزم ملی در راستای استفاده از این گونه کتب ایجاد شود، چرا که نهاد کتابخانه‌ها به تنهایی نمی‌تواند در جهت ترویج این فرهنگ حرکت کند. 

مسئول بخش نابینایان کتابخانه دکتر خزائلی اراک با بیان اینکه بالغ بر پنج هزار و 50 عنوان کتاب صوتی در آرشیو کتابخانه نابینایان استان وجود دارد، گفت: این تعداد کتاب به صورت حرفه‌ای در استودیو گویا شده‌اند و از کیفیت خوبی برخوردارند، ولی این کتابهای صوتی متعلق به دهه 80 است. 

حیدری ضمن اشاره به اینکه تولید کتاب صوتی به دو دسته کتاب‌های درسی و غیردرسی تقسیم می‌شود، افزود: در زمینه کتاب‌های درسی تنها تا مقطع ششم ابتدایی کتاب‌های خط بریل وجود دارد، اما از این دوره تحصیلی به بعد کتاب‌های بریل به دلیل اینکه هزینه‌بر بوده و مخاطبین کمی دارند تولید نمی‌شوند و بیشتر از کتاب‌های صوتی استفاده می‌شود.

نبود ویرایش‌های جدید کتب درسی، مشکل دانشجویان نابینا 

وی ادامه داد: بیشتر افراد نابینا و کم‌بینا از ششم ابتدایی به بعد تا سطوح مختلف دانشگاهی از کتاب‌های صوتی استفاده می‌کنند. همه دانشجویان نابینا ناچارند از کتاب‌های صوتی استفاده کنند، اما متاسفانه بسیاری از کتاب‌ها در گذشته تولید شده و ویرایش‌های جدید این کتاب‌ها وجود ندارد. 

حیدری با بیان اینکه دانشگاه‌ها در راستای تولید کتاب‌های صوتی فعالیت دارند، عنوان کرد: مجموعه دانشگاه اراک نیز مجهز به یک استودیو ضبط صدا به صورت حرفه‌ای است که اگر از یک گوینده حرفه‌ای استفاده کند می‌تواند کتاب صوتی تولید کند، اما متاسفانه تاکنون از این امکانات در این راستا استفاده نکرده است. 

این کارشناس مسئول در بخش کتاب‌های صوتی ضمن اشاره به اینکه کتاب‌های صوتی مقرون به صرفه‌تر، قابل حمل و قابل تکثیر است و در هر زمان و مکان قابل استفاده است، گفت: باید کمپینی در این راستا تشکیل شود و نسبت به این مسئله تبادل نظر شود، چرا که ترویج فرهنگ کتاب‌های صوتی در بین مردم، درآمدزایی هم به دنبال خواهد داشت. 

وی در ادامه با بیان اینکه کتابخانه‌های عمومی، کتابخانه‌های مشارکتی و دانشگاه‌ها از مراکزی هستند که کتاب‌های صوتی را می‌توانند در اختیار مردم بگذارند، عنوان کرد: باید در مورد این نوع کتاب‌ها اطلاع‌رسانی شود چرا که بسیاری از مردم هنوز با این نوع کتاب‌ها آشنایی ندارند.

محدودیت منابع در حوزه کتب صوتی 

حیدری گفت: متاسفانه تا یک دهه گذشته، مقوله کتاب‌های صوتی در ایران مطرح نبود. یکی از محدودیت‌هایی که در زمینه کتاب‌های صوتی وجود دارد این است که منابع کم است، اگر منابع افزایش پیدا کند و از سویی دیگر اطلاع‌رسانی بهتر انجام شود و این منابع آسان‌تر در اختیار مخاطبین قرار گیرد، استقبال از این نوع کتاب‌ها بیشتر خواهد شد. 

مسئول بخش نابینایان کتابخانه دکتر خزائلی اراک اظهار کرد: به دنبال ایجاد یک استودیو به منظور تولید کتاب‌های صوتی دانشگاهی هستیم، اما اینکار بسیار هزینه‌بر است و در این زمینه نیازمند کمک و حمایت خیرین و مسئولین ارگان‌های دیگر هستیم. 

وی گفت: در اراک تعداد دانشجویان کم‌بینا و نابینا زیاد هستند که اکثر آنها در رشته‌های علوم انسانی مطالعه می‌کنند و اگر بتوانیم این نوع کتاب‌ها را تولید کنیم علاوه بر اینکه در اختیار این قشر از افراد قرار می‌گیرد، می‌توانیم این منابع به رایگان در اختیار دیگر مخاطبان برای استفاده قرار دهیم. 

حیدری در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به بخش نابینایان کتابخانه دکتر خزایلی اظهار کرد: این بخش در کتابخانه عمومی شماره یک به مدت چند سال تعطیل بود ولی با حمایت و پیگیری مدیرکل کتابخانه های استان مرکزی و مجموعه نهاد کتابخانه‌های کشور این بخش مجددا احیا شده است. 

وی افزود: کتابخانه دکتر خزائلی اراک در سال 84 افتتاح شد و پس از چند سال فعالیت بسته شد و مجددا پس از 6 سال در چهارم آذرماه سال 94 بازگشایی شد. 

حیدری بیان کرد: طی شش ماه اخیر جلسات و نشست‌های کتابخوان تخصصی در بخش نابینایان برگزار شده است.

آرشیو 5 هزار جلدی ناتوان از خدمات‌رسانی به مخاطبان 

حیدری با بیان اینکه بیشتر مراجعه‌کنندگان طالب کتاب‌های صوتی هستند، اما متاسفانه بسیاری از کتاب‌های مورد نیاز متقاضیان در آرشیو پنج هزار جلدی این بخش وجود ندارد، گفت: تجهیزات مطالعه ویژه نابینایان نیز از آنجاکه این قشر در اقلیت هستند، ناچیز و از سویی گران است. 

وی پرینتر بریل، دستگاه به‌دید، دستگاه زایفیوز، سیستم تولید کتاب صوتی، کتاب‌های بریل و ... را از جمله تجهیزات مورد نیاز این بخش از کتابخانه عنوان کرد و افزود: نهاد کتابخانه های استان از لحاظ مالی شاید نتواند به صورت یکجا همه احتیاجات این بخش را فراهم کند و تحقق این مهم همراهی دیگر ارگان‌های دیگر و همچنین خیرین را می طلبد. 

نهاد کتابخانه‌ها ناشناس است/توسعه کتاب گویا نیازمند فرهنگ‌سازی 

علیرضا بهنام فرد رئیس اداره کتابخانه‌های شهرستان اراک نیز در این نشست پیرامون ترویج فرهنگ استفاده از کتاب‌های صوتی با بیان اینکه تا زمانی که فرهنگ استفاده از یک نوع کتاب در جامعه ایجاد نشود قطعا به مشکل برخورد خواهیم کرد.

وی  به عدم استقبال مردم از کتاب‌های گویا اشاره کرد و گفت: قبل از اینکه هر تکنولوژی را به کشور وارد کنیم باید فرهنگ استفاده از آن تکنولوژی را در جامعه ترویج داد. 

رئیس اداره کتابخانه‌های شهرستان اراک ترویج کتاب‌های صوتی را راهکار بسیار خوبی برای ارتقاء سرانه مطالعاتی کشور دانست و ضمن تاکید بر اینکه آمار مطالعه در کشور ما بسیار پائین‌تر از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه است، ادامه داد: اکثر کتاب‌های صوتی را می‌توان از طریق اینترنت و شبکه‌های اجتماعی دانلود کرد، اما متاسفانه رغبتی از سوی مردم در این جهت دیده نمی‌شود. 

وی عنوان کرد: متاسفانه با بهانه‌تراشی‌های مختلف سعی داریم از مطالعه فرار کنیم، در صورتی که تجهیزات و لوازم بسیاری جهت امر مطالعه به آسانی در اختیار ما قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه کتاب‌های گویا ابزارهای مناسبی برای افزایش میزان مطالعه در کشور هستند، غرق شدن افراد در فضای مجزی را یکی از عوامل کاهش میزان مطالعه در کشور عنوان کرد و افزود: کتابهای صوتی بسیاری از مشکلاتی که در خصوص کتابخوانی مطرح می شد که از جمله آنها می‌توان به مشکل حمل و نقل کتاب و نگهداری و نبود وقت ویژ] برای نشستن در گوشه‌ای برای مطالعه اشاره کرد، را ندارند و افراد می توانند در هر شرایطی با کمترین هزینه این نوع کتاب را در اختیار گرفته و استفادهککند اما باز هم بهانه‌جویی‌هایی که ناشی از تنبلی در مطالعه است ادامه دارد.

استقبال از کتاب‌های صوتی آنچنان که توقع می‌رود، نیست

وی با بیان اینکه کتاب صوتی در کشورهای پیشرفته دنیا جایگاه واقعی خود را پیدا کرده و ابزارها و راهکارهای پیشرفته‌ای برای استفاده از آن وجود دارد، افزود: در ایران ابزار استفاده از کتاب صوتی در حال حاضر تنها کامپیوتر و گوشی همراه است.

وی با بیان اینکه علیرغم وجود کتاب‌های صوتی در پورتال نهاد کتابخانه‌ها دانلود این کتاب‌ها به تعداد بسیار محدود النجام می گیرد و این امر نشانگر عدم برقراری ارتباط با کتاب صوتی در جامعه ماست، اظهار کرد: استقبال از کتاب‌های صوتی آنچنان که توقع می‌رود، نیست.

بهنام فرد با بیان اینکه بررسی و تحقیقات در زمینه کتاب‌های گویا بر اساس نیازسنجی در جامعه صورت گرفته و در حال انجام است، گفت: کتاب‌های صوتی در ابتدای امر مختص نابینایان تولید و عرضه شد ولی در حال حاضر کتاب‌هایی که مخاطب بیشتری دارند مثل کتاب‌های رمان و کتاب‌های درسی به صورت صوتی نیز ارائه می شوند. 

رئیس اداره کتابخانه های شهرستان اراک عنوان کرد: متولیان تولید کتاب صوتی بر اساس ذوق و سلیقه مخاطبان و استقبال آنها از یک کتاب، در راستای تولید کتاب‌های گویا گام برداشته‌اند.

تولیت امور فرهنگی باید به کتابخانه‌ها واگذار شود

بهنام فرد در بخش دیگری از سخنان خود اظهار کرد: نهاد کتابخانه‌ها در جامعه ما مظلوم واقع شده است چراکه با خارج شدن این نهاد از زیرنظر مجموعه اداره فرهنگ و ارشاد، نهاد کتابخانه‌ها ناشناس مانده است تا حدی که در جلسات فرهنگ عمومی صحبت از همه نهادها و سازمانها به میان می‌آید جز نهاد کتابخانه‌ها! در صورتی که متولی اصلی ارائه و ترویج فرهنگ، کتابخانه‌ها هستند. 

رئیس اداره کتابخانه‌های شهرستان اراک عنوان کرد: بر اساس سنوات گذشته برای برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی ارشاد ورود می‌کند، در صورتی که باید تولیت اصلی برگزاری نمایشگاه‌های مناسبتی، استانی، شهرستانی و کشوری به نهاد کتابخانه‌ها واگذار شود. 

وی افزود: از آنجاکه متولی این برنامه‌ها از گذشته تاکنون وزارت فرهنگ و ارشاد بوده است، همچنان این روند ادامه دارد در صورتی که اگر این اقدامات به صورت مشارکتی با نهاد کتابخانه ها انجام می‌شد، اقدامی مناسب در جهت شناسایی نهاد کتابخانه‌ها بود.

 گفتگو از خاطره نسایی- ایسنا منطقه مرکزی 

 


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: