• چهارشنبه ۱۴ تیر ماه، ۱۳۹۶ - ۰۸:۳۳
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 964-2585-5
  • خبرنگار :
  • منبع خبر : ----

جشن آب‌پاشان رفت و دیگر برنگشت

استاد دانشگاه آزاد اراک گفت: جشن آب‌پاشان برگرفته از آیین مهر ایرانی و آیینی است که برگزاری آن با شکل‌گیری آیین زرتشت در ایران ممنوع شد، این در حالی است که برگزاری این آیین در خارج از کشور رواج پیدا کرده و همچنان ادامه دارد، اما دیگر در ایران برگزار نشد .

محمد عارف در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایسنا، منطقه مرکزی، گفت: جشن تیرگان یا کشاورزان یا آب‌پاشان را معمولا در اول تابستان و گاهی اوقات در مرداد‌ماه برگزار می‌کنند، در نقاط مختلف ایران به خاطر شرایط اقلیمی متفاوتی که در هر منطقه وجود دارد، زمان برگزاری آن نیز متفاوت است، ممکن است در هر منطقه شکل و ابزار آن نیز تغییر کند .

وی عنوان کرد: جشن تیرگان جشنی است که در مزارع و هنگام برداشت محصول برگزار می شود، این جشن گرامیداشت برداشت از مزارع و مراتع است و به نوعی تشکر از خداوند محسوب می‌شود، آب پاشیدن به یکدیگر یکی از اصول این جشن است .

عارف در ادامه بیان کرد: مردمان شرکت‌کننده در این جشن خواهان به سر رسیدن هرچه سریعتر پاییز و زمستان و بازگشت دوباره بهار هستند و در این مراسم با پاشیدن آب به یکدیگر و با تکیه بر این مهم که آب پاشیده شده به دیگری به سرعت خشک می شود، امید به بازگشت سریع بهار را بیان می کنند و بازگشت برکت را در قالب این حرکت نمادین طلب می کنند. آب ریختن پشت سر مسافر نیز برگرفته از همین حرکت نمادین و برپایه همین مفهوم است.

این پژوهشگر با بیان اینکه در دوره آشوری به جشن کشاورزان "جشن خدای تموزی" گفته می‌شد، اظهار کرد: برخی مبنای این جشن را  تیر انداختن آرش کمانگیر برای مشخص کردن حدود ایران قلمداد می‌کنند. در دوره اسلامی ابوریحان و برخی مورخین دیگر از این جشن یاد کرده‌اند، نویسندگانی مانند صادق هدایت و ابراهیم شکورزاده نیز اشاراتی به این جشن داشته‌اند .

  وی افزود: ایرانیان باستان قبل از آیین زرتشت در جشن کشاورزان پایکوبی می‌کردند، خواستگاری و آشتی کردن از جمله اقداماتی بود که در این جشن توسط مردم انجام می‌شد، همچنین در این جشن مراسم گاو نر‌کشی مرسوم بوده، در این جشن خون حیوان ذبح شده را به اطراف مزارع می‌ریختند، اما بعد از شکل‌گیری آئین زرتشت در ایران، گاو نر‌کشی در جشن آب‌پاشان ممنوع می‌شود، در آیین زرتشت در این خصوص اینگونه بیان می‌شود که "زرتشت نمی‌پسندد که گاو نر را بکشید و خونش را به زمین بریزید و هلهله کنید ".

این استاد دانشگاه بیان کرد: پس از قدغن شدن گاو نرکشی در جشن کشاورزان، مردم به جای خون گاو نر، به اطراف مزارع شیر می‌پاشیدند و در واقع این مراسم نوعی بلا‌گردان محسوب می‌شد. در حال حاضر هم مراسمی مانند قربانی کردن گوسفند یا شکستن تخم‌مرغ هنگام خرید خودرو نوعی بلاگردان محسوب می‌شود .

وی تصریح کرد: برگزاری مراسم گاو نرکشی در خارج از ایران رواج پیدا کرد و در حدود 52 کشور و نیمی از اروپا این مراسم را اجرا می‌کردند. بعد از نفوذ دین زرتشت، آیین مهر در ایران کمرنگ شد، اما در بقیه کشور‌هایی که این آیین در آنها فراگیر شده بود این مراسم همچنان اجرا می‌شد، بعد از مدتی در آسیای میانه خون‌پاشی به آب‌پاشی تبدیل شد .

این پژوهشگر با تاکید براینکه با ورود اسلام به ایران ممنوعیت برگزاری این جشن ادامه یافت، خاطرنشان کرد: در حال حاضر در کشور ارمنستان در مراسم "وارتا‌وار" هر ساله در آخرین یکشنبه تیرماه از طلوع تا غروب آفتاب به یکدیگر آب می‌پاشند. در استان مرکزی هم تنها در منطقه ذلف‌آباد نزدیک به دو هزار خانواده این جشن را برگزار می‌کنند .

وی در خصوص اینکه چرا تاریخ این جشن در کتاب‌های مختلف متفاوت است، تصریح کرد: در گذشته آیین‌ها به صورت شفاهی و سینه به سینه به نسل‌های بعدی انتقال پیدا می‌کرد، در نتیجه تغییرات زیادی در آن حاصل می‌شد، حتی واژگان نیز در هر دوره تعبیر خاصی داشتند، بنابراین پژوهشگران و نویسندگان بر پایه همین تاریخ شفاهی که تغییرات زیادی در دوره‌های مختلف داشته مطالعات میدانی خود را در مورد این جشن نگاشته‌اند، خوشبینانه‌ترین حالت این تغییرات اینست که به لحاظ جغرافیای محیطی انسان‌ها، تغییراتی در  آیین‌ها و سنت‌ها پیش آمده است .

 


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: