• سه شنبه ۲۲ اسفند ماه، ۱۳۹۶ - ۱۶:۰۶
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 9612-2585-5
  • خبرنگار : 10130
  • منبع خبر : ایسنا منطقه مرکزی

چند ساعت تا آغاز جنگ!/خاموشی سنت‌ها در هیاهوی ترقه و نارنجک

نام ایران که در عرصه جهانی مطرح می‌شود اولین موضوع که به ذهن می‌آید قدمت تاریخ و فرهنگ این سرزمین است.

این تاریخ و فرهنگ گنجینه‌ای از آیین‌های بی مانند را در قلب خود جای داده است که قطعا برای بیان هر کدام باید ساعت‌ها وقت گذاشت.

با کندوکاوی در تاریخ این سرزمین کهن که فرهنگی غنی را با خود یدک می‌کشد، شماری از جشن‌های ملی را می‌توان یافت که امروز بخشی از آن در نهایت بی‌مهری فراموش شده، بخشی تغییر ماهیت داده و بخش اندکی مانند نوروز همچنان با قوت تمام جشن گرفته می‌شود.

یکی از جشن‌های ایرانیان کهن در آستانه نوروز چهارشنبه‌سوری است که بعد از قرن‌ها همچنان در میان ایرانیان جای دارد، اما دستخوش تغییراتی عجیب و غریب شده که قطعا مورد تایید هیچکس نیست.

ایرانیان باستان واپسین شب چهارشنبه آخر سال(غروب آخرین سه‌شنبه) را تا سپیده صبح با نور آتش روشن نگاه‌ می‌داشتند و معتقد بودند که این جشن در واقع طلایه‌دار نوروز است و برای غلبه بر تاریکی‌ها آتش روشن می‌کردند.

این جشن بزرگ که سراسر سرزمین را در بر می‌گرفت تنها به آتش روشن کردن یا پریدن از آن خلاصه نمی‌شد بلکه آیین‌های متعددی با ریشه‌های فرهنگی و فلسفه‌های قابل توجهی انجام می‌گرفت.

آیین قاشق‌زنی یکی از بکرترین آیین‌هاست که دختران و پسران جوان با پارچه‌ای روی سر به منظور شناخته نشدن به درب خانه‌ها می‌رفتند و صاحب‌خانه‌ها کاسه‌ها را از آجیل چهارشنبه‌سوری، شیرینی و شکلات و نقل و حتی پول پر می‌کردند، برخی فلسفه این آیین را این چنین عنوان می‌کنند که طبق باورهای قدیمی ارواح  نیک در انقلاب یا رستاخیز آخر سال به زندگان سر می‌زنند و زندگان برای یادبود آنها هدیه می‌دهند و این قاشق‌زنی به معنای استفاده از زبان بدن به جای استفاده از زبان گفتار است.

آیین فال گوشی و گره‌گشایی نیز رسم دیگری است که دختران جوان پشت دیواری می‌ایستند و با نیت خاص به حرف‌های رهگذران گوش می‌سپارند و سپس براساس تحلیل این سخنان پاسخ نیت خود را درمی‌یابند.

شال‌اندازی یکی از آیین‌های جذاب چهارشنبه‌سوری است که همچنان در همدان و زنجان رواج دارد در این آیین جوانان چندین دستمال را به هم گره می‌زنند و از بالای پله‌ خانه‌ها، دیوار و حتی دودکش این طناب پارچه‌ای را روانه خانه‌ها می‌کنند و با سرفه‌ای صاحب‌خانه را متوجه این طناب می‌کنند و صاحب‌خانه خوراکی‌های آماده کرده را در دستمال قرار می دهد.

مراسم کوزه‌شکنی نیز به منظور دور شدن سیاه‌بختی و تنگدستی برگزار می‌شد به شکلی که مقداری زغال به نشانه سیاه‌بختی، مقداری نمک به نشانه شورچشمی و یک سکه به علامت تنگدستی در کوزه‌ای سفالین می‌انداختند، کوزه را دور سر اعضای خانواده می‌چرخانند و از بام به کوچه پرتاب می‌کردند و می‌گفتند "درد و بلای خانه را ریختم توی کوچه" و به باور آنان این چنین تیره‌بخشی و تنگدستی و شورچشمی از خانه و خانواده دور می‌شد.

آش به جهت برآورده شدن حاجات و آجیل چهارشنبه‌سوری نیز یکی از پایه‌های اصلی این آیین کهن است به شکلی که پس از اتمام جشن آتش، اهالی خانه و اقوام گرد هم می‌‌آمدند و آجیل می‌خوردند.

به گزارش ایسنا؛ آیین‌های مذکور آیین‌های عمومی چهارشنبه سوری است و در هر گوشه‌ای از این سرزمین پهناور بسته به حضور اقوام مختلف رسوم خاصی اجرا می‌شود که هر کدام فلسفه‌ای ویژه دارد به نوعی که در تبریز آیین آب‌پاشی، در قزوین رسم قصه‌گویی و بیرون کردن دختران دم بخت با جارو به منظور بخت‌گشایی در سال جدید، خواندن آوازها و رقص‌های محلی در مناطق کردنشین و ... انجام می‌شود.

شنیدن این آیین های زیبا و کهن از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها بسیار شیرین است و نشان از آن دارد که در گذشته این آیین با چه شکوهی برگزار می‌شد، اما در سال‌های اخیر همه این آیین های کهن و زیبای ایرانی کمرنگ شده یا به فراموشی سپرده شده و جای قصه های گوشنواز پدربزگ ها و مادربزرگ ها را صداهای مهیب گرفته است.

غروب سه‌شنبه آخر سال که نزدیک می‌شود مردم تنها به فکر رساندن خود به خانه هستند که مبادا گرفتار مناطق جنگی شهر شوند! با تاریک شدن هوا به جای روشن شدن شهر با نور آتش و شادمانی‌های واقعی تنها می‌توان صداهایی مهیب را شنید که در برخی مواقع با صدای جیغ و فریاد همراه می‌شود، گویی شهر به معنای واقعی به خط مقدم جنگ تبدیل می‌شود و آیین‌های زیبا با رفتارهای نابهنجار برخی به فراموشی سپرده‌ شده اند.

میزان لذت این رفتارهای نابهنجار که با ابزار نارنجک و امثال آن صورت می گیرد و در پایان شب تلفات و مجروحان بسیاری را بر جای می‌گذارد، مشخص نیست، اما علیرغم اقداماتی که به انحاء مختلف برای جلوگیری از اینگونه رفتارهای خطرناک و فرهنگ سازی در این خصوص صورت می گیرد، باز هم هر سال دریغ از پارسال و حتی هرساله با ناهنجاری‌های جدیدی نیز مواجه می‌شویم و متاسفانه فرهنگ‌سازی‌های سال‌های اخیر یا برخوردهای قهری و دیگر راهکارها هنوز چندان تاثیری نداشته و جوابی نداده است و همچنان هرساله چهارشنبه سوری را با هزاران ترس پشت سر می‌گذاریم.

امشب نیز باید منتظر ماند و دید چند نفر سلامت خود و دیگران را فدای لذتی زودگذر خواهند کرد.

 


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: